Ağır hasarlı bir araç için önerilen ödeme, aracın kaza öncesi piyasa değerini doğru yansıtmayabilir. Rayiç bedel, onarım masrafı ve hasarlı aracın kalan değeri ayrı kavramlardır. Ödeme teklifine itiraz ederken yalnız araç ilanlarının en yüksek fiyatını seçmek yerine aynı özellikteki araçlarla ve denetlenebilir eksper verileriyle karşılaştırma yapılmalıdır.
Sigorta ve trafik kazaları: tüm rehberlerBilgilendirme notu: Bu içerik genel hukuki bilgi sunar; hukuki görüş, danışmanlık veya sonuç garantisi değildir. Güncel mevzuat ve somut olay birlikte değerlendirilmelidir.
Pert, tam hasar ve ağır hasar ayrımı
Günlük dilde pert denilen her araç, mevzuat açısından aynı statüde olmayabilir. SEDDK’nin 2025/12 sayılı genelgesi tam ve ağır hasar için ayrı usuller düzenler. KDV dâhil onarım masrafının kaza tarihindeki araç değerinin yüzde 60’ını aşması ağır hasar bakımından bir ölçüttür; bazı kritik parçaların zarar görmesi hâlinde de eksper değerlendirmesi gündeme gelir.
Bu oran “aracın yüzde 60’ı kadar para ödenir” anlamına gelmez. Hasar sınıflandırması ile tazminat hesabı farklıdır. İlgili genelgenin yürürlük ve uygulanma kapsamı ile poliçe şartları kontrol edilmeden yalnız oran üzerinden sonuç çıkarılmamalıdır.
Kaza öncesi rayiç değer nasıl araştırılır?
Araç marka ve modeli kadar versiyon, motor, şanzıman, donanım, yaş, kilometre, bakım geçmişi ve önceki hasar önemlidir. Farklı donanımdaki bir araçla karşılaştırma, piyasa farkını yanlış gösterebilir. Emsaller kaza tarihine ve karşılaştırılabilir özelliklere mümkün olduğunca yakın olmalıdır.
İlan fiyatı gerçekleşmiş satış fiyatı değildir. Pazarlık payı, araç kondisyonu ve ilan tarihindeki piyasa şartları değerlendirilir. Aynı ilanı farklı platformlarda tekrar saymak da bağımsız emsal sayısını artırmaz. Verilerin kaynağı ve neden seçildiği raporda açıklanmalıdır.
Emsal karşılaştırma tablosu hazırlayın
Emsallerin yalnız bağlantılarını saklamak yeterli olmayabilir; ilanlar silinebilir veya değişebilir. Tarihli kayıt, araç özellikleri ve fiyat bilgisi korunmalıdır. Aracın kendi bakım faturaları, servis kayıtları ve kaza öncesi fotoğrafları da kondisyon değerlendirmesine katkı sağlar.
Emsalden farklı özellikler varsa bunlar gizlenmemelidir. Kilometre farkı, hasar geçmişi veya eksik donanımın değere etkisi teknik değerlendirmeyle açıklanır. Sonuç, seçilen birkaç ilanın aritmetik ortalamasıyla otomatik oluşmuş kabul edilmemelidir.
| Özellik | Kendi aracınız | Emsalde kontrol |
|---|---|---|
| Versiyon ve donanım | Ruhsat ve donanım kaydı | Aynı paket ve motor mu? |
| Kilometre | Servis ve muayene kayıtları | Karşılaştırılabilir kullanım mı? |
| Hasar geçmişi | Önceki onarım ve kayıtlar | Ağır hasar veya boya farkı var mı? |
| Tarih | Kaza günü | Fiyat aynı döneme mi ait? |
| Kondisyon | Bakım ve kaza öncesi fotoğraflar | İlan açıklaması doğrulanabilir mi? |
Sovtaj bedeli nedir?
Sovtaj, hasarlı aracın veya kullanılabilir parçalarının kalan ekonomik değeriyle ilgilidir. Aracın hak sahibinde kalması ile sigorta şirketine veya başka alıcıya devredilmesi ödeme hesabını değiştirebilir. Rayiç değer ile sovtajın hangi işlemde nasıl dikkate alındığı açık olmalıdır.
Teklifte toplam rayiç, sovtaj kabulü, hak sahibine yapılacak ödeme ve aracı kimin devralacağı ayrı gösterilmelidir. Aracı devretme yükümlülüğü varken aynı bedelin ayrıca ödeme hesabından düşülmesi gibi çelişkiler incelenir. Soyut veya gerçekleştirilemeyecek bir alım teklifinin gerçek kalan değeri yansıtıp yansıtmadığı da tartışılabilir.
Ödeme teklifinde hangi kesintiler var?
Kusur indirimi, poliçe limiti, muafiyet, önceki ödeme ve sovtaj aynı kavramlar değildir. Kasko ile trafik sigortasındaki hesabın dayanağı farklı olabilir. Teklif yalnız net rakam içeriyorsa şirketten hesap dökümü ve rapor istenmesi denetimi kolaylaştırır.
Her kesintinin poliçe veya mevzuat dayanağı bulunmalıdır. Aynı tutarın iki kez düşülmesi, yanlış kusur kullanılması ya da farklı tarihli piyasa değeri esas alınması sonucu etkileyebilir. İtirazda hangi kalemin neden hatalı olduğu açıklanır; bütün teklifi gerekçesiz biçimde reddetmek yeterli değildir.
İbra ve araç devri belgelerini ayrı değerlendirin
Ödeme kabul formu, ibra, devir belgesi ve hasar tespit belgesi farklı yükümlülükler içerebilir. İmzalanan metin yalnız bedelin alındığını mı yoksa bütün taleplerden vazgeçildiğini mi söylüyor, incelenmelidir. Boş veya tamamı okunmamış belgeler imzalanmamalıdır.
Rayiç bedel uyuşmazlığı sürerken devir sürecinin nasıl yürütüleceği dosyaya göre değerlendirilir. Ödemenin gecikmesini önlemek ile kalan hakları korumak arasında dikkatli seçim gerekir. Belgeyi imzaladıktan sonra kapsamını araştırmak yerine önce hukuki inceleme yapılması daha güvenlidir.
Örnek hesapta sonuç değil yöntem önemlidir
Tamamen örnek olarak kaza öncesi rayicin 900.000 TL, hak sahibinde kalacak hasarlı aracın değerinin 200.000 TL kabul edildiği bir senaryoda, kusur ve diğer kesintiler öncesi aradaki fark 700.000 TL’dir. Bu basit gösterim, rayiç ile sovtajın ayrı kalemler olduğunu anlatır; gerçek dosyada uygulanacak kesin tazminat formülü değildir.
Aracın devredilmesi, poliçe türü, kusur, limit ve önceki ödemeler değiştiğinde sonuç da değişir. Ayrıca ilk kabul edilen rayiç ve sovtaj tartışmalı olabilir. Hesabın doğru görünmesi, kullanılan verilerin doğru olduğu anlamına gelmez.
İtiraz dosyası ve başvuru yolu
Şirkete başvuruda ruhsat, eksper raporu, teklif, emsal kayıtlar ve somut hesap itirazları sunulur. Yanıt ve teslim belgeleri saklanır. Sigorta sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıkta tahkim koşulları, diğer sorumlulara yöneltilecek fark taleplerinde ise mahkeme yolu ayrıca değerlendirilir.
Ankara’da pert araç bedeli dosyası incelenirken aracın satılmadan veya devredilmeden önce mevcut durumunun belgelenmesi önemlidir. Alanya ve Gazipaşa’daki araçlar için de yerel emsal veriler ile genel piyasa verilerinin karşılaştırılabilirliği açıklanmalıdır. Hiçbir tek ilan veya internet hesabı kesin ödeme garantisi oluşturmaz.
Rayiç araştırmasında tarih farkını açıklamak
Kaza tarihi ile teklif veya rapor tarihi arasında piyasa değişmiş olabilir. Sonradan alınan güncel ilanların kaza günündeki değeri nasıl gösterdiği açıklanmalıdır. Aksi hâlde aynı özellikte görünen araçlar farklı ekonomik dönemleri temsil eder. Mümkünse kaza dönemine ait korunmuş ilanlar ve tarihli değerleme kayıtları birlikte araştırılır.
Tarih farkını kapatmak için keyfî bir artış oranı seçmek doğru değildir. Teknik raporda kullanılan yöntem ve dayanak görünür olmalıdır. Araç piyasasının tamamı aynı şekilde değişmeyebilir; segment, donanım ve arz koşulları etkili olabilir. Önce verinin tarihini belirlemek, sonra karşılaştırma yöntemini açıklamak, sadece bugünkü en yüksek fiyatı esas almaktan daha güvenilir bir yaklaşım sağlar.
Kaza öncesi kondisyonu nasıl gösterebilirsiniz?
Düzenli bakım faturaları, muayene ve kilometre kayıtları, araç fotoğrafları ile yakın tarihte yapılmış teknik kontroller kondisyon hakkında bilgi verebilir. Yeni değişen parça her zaman aynı tutarda rayiç artışı oluşturmaz. Bakımın aracın piyasa değerlendirmesine etkisi, niteliğine ve araç özelliklerine göre incelenir. Kullanım amacı ve geçmiş onarımlar da açıklanmalıdır.
Aracın hiç hasarı olmadığını söylemekle resmî kayıt ve servis evrakını sunmak farklıdır. Kayıt bulunmaması da aracın hiçbir onarım görmediğini kesin olarak kanıtlamayabilir. Belgelerin sınırlılıklarını gizlememek önemlidir. Rayiç itirazı hem olumlu kondisyon verilerini hem karşılaştırmayı etkileyen önceki hasarları içerdiğinde daha denetlenebilir ve tutarlı hâle gelir.
Hasarlı araç sizde kalacaksa teklif kontrolü
Aracın hak sahibinde kalması düşünülüyorsa hasarlı aracın gerçek değeri ve satış imkânı araştırılmalıdır. Sovtaj teklifi yalnız varsayımsal bir ilan mı yoksa koşulları belirli gerçek alım teklifi mi, incelenir. Aracı kimin teslim alacağı, nakliye ve devir masrafının kime ait olduğu netleştirilir. Ödeme hesabı bu işlem düzeniyle uyumlu olmalıdır.
Trafikten çekme ve tescil işlemleri teknik hasar statüsüne göre önem taşıyabilir. Aracı elden çıkarmadan önce rapor, fotoğraf ve hasar evrakı korunur. Daha sonra rayiç veya hasar tartışması doğarsa mevcut durum artık incelenemeyebilir. Satış ve ödeme belgelerinin ayrı saklanması, hangi bedelin hangi kalem için alındığını açıklamaya yardımcı olur.
Teklifler arasında karşılaştırma yaparken
Farklı teklifler sadece net ödeme tutarıyla karşılaştırılmamalıdır. Bir teklifte araç devrediliyor, diğerinde hak sahibinde kalıyorsa ekonomik sonuçlar farklıdır. Kusur, muafiyet, vergi veya başka kesintiler de tekliflerin eşdeğer olmasını engelleyebilir. Rayiç, sovtaj, devir ve net ödeme ayrı satırlara yazılmalıdır.
Teklifin bütün talepler için ibra içerip içermediği de önemlidir. Daha yüksek görünen bir tutar, farklı bir zarar kaleminden vazgeçme koşulu taşıyabilir. Metin ve ödeme birlikte incelenmeden karar verilmemelidir. Bu karşılaştırma, tekliflerin hukuken geçerli olduğunu veya birinin mutlaka kabul edilmesi gerektiğini göstermez; tartışmanın hangi noktada bulunduğunu görünür hâle getirir.
Sık sorulan sorular
Yüzde 60 hasar varsa yüzde 60 ödeme mi yapılır?
Hayır. Ağır hasar sınıflandırması ile tazminat miktarı farklı incelemelerdir.
En yüksek araç ilanı rayiç sayılır mı?
Tek bir ilan yeterli değildir. Aynı özellik, tarih ve kondisyon bakımından karşılaştırılabilir piyasa verileri gerekir.
Sovtaj her durumda düşülür mü?
Aracın kimde kaldığı, devir ve poliçe şartları görülmeden aynı hesap uygulanamaz.
Teklifi aldıktan sonra itiraz edebilir miyim?
Ödemenin ve imzalanan belgelerin kapsamı incelenmelidir. Kalan talep ve başvuru imkânı dosyaya göre belirlenir.
Başlıca resmî kaynaklar
Mevzuat değişiklikleri nedeniyle işlem yapmadan önce kaynağın güncel metni kontrol edilmelidir.
Somut olayınızı değerlendirelim
OKUYUCU YORUMLARI
Görüşünüzü paylaşın
Bu makalede henüz yayımlanmış yorum bulunmuyor.