Trafik Kazasında Kusur Oranına İtiraz: Yeni Delil ve Başvuru Yolu

Önce hangi kusur değerlendirmesine itiraz edildiğini belirleyin

Tarafların tuttuğu maddi hasarlı kaza tutanağı, şirketler arasındaki kusur değerlendirmesi, komisyon kararı, kolluk kaydı ve mahkemeye sunulan bilirkişi raporu aynı belge değildir. İtirazın muhatabı, usulü ve süresi bu ayrımla başlar. Bir süreçteki başvuru yolunu diğerine aynen uygulamak yanlış olabilir.

Bildirimde değerlendirmeyi yapan merci ve kararın tarihi bulunmalıdır. Şirketlerin mutabakatı ile sonuçlanan dosya mı, aynı sigortacıya ait iki araç mı yoksa komisyon incelemesi mi olduğu netleştirilir. Yaralanmalı kazalar bakımından ceza soruşturması ve diğer deliller de ayrıca ele alınır.

SBM prosedüründe beş iş günü kontrolü

SBM’nin yayımladığı prosedür, şirketlerin mutabakatına dayanan değerlendirmede bildirimin ardından beş iş günü içinde ek bilgi ve belgeyle yeniden değerlendirme istenmesini düzenler. Araçların sigortacısının aynı olduğu durum için de özel itiraz kanalı açıklanır. Her dosyaya tek bir başvuru ekranı uygulanacağı düşünülmemelidir.

Sürenin hangi bildirimle başladığı, itirazın ulaştığı tarih ve eklerin neler olduğu kaydedilir. SBM prosedüründeki başvurunun kaçırılması, her durumda bütün hukuki yolların kapandığı anlamına gelmez; tahkim veya özel hukuk yolları ayrıca incelenebilir. Buna rağmen erken başvuru ve delil koruma önemlidir.

Hangi deliller değerlendirmeyi değiştirebilir?

Kamera kaydı, çarpışma anı ve araç konumunu gösterebilir; fakat kaydın zamanı, açısı ve bütünlüğü kontrol edilmelidir. Fotoğraf sadece kaza sonrasındaki konumu gösteriyorsa araçların hareket ettirilip ettirilmediği açıklanır. Yol çizgileri, trafik levhaları, sinyal sistemi ve görüş engelleri de olayın anlaşılmasına katkı sağlar.

Hasarların birbirine uyumu teknik inceleme gerektirebilir. Bir araçtaki hasarın konumu, diğer aracın iddia edilen hareketiyle örtüşmüyorsa bu somut bir itiraz nedenidir. Tanık anlatımı ise kişinin nereden ne gördüğü belirtilerek sunulmalıdır. Hukuka aykırı delil elde etme yollarına başvurulmamalıdır.

İtiraz yazısının anlaşılır yapısı

Yazıda dosya ve araç bilgileri, mevcut oran, bildirim tarihi ve itiraz edilen somut kabul belirtilir. Ardından olay kısa bir kronolojiyle açıklanır. Her ekin hangi hatayı gösterdiği ayrı yazılır. Çok uzun fakat delille bağlantısız anlatım yerine açık bir gerekçe ve ek listesi tercih edilmelidir.

Karşı tarafı suçlayan veya kişisel tartışma içeren ifadeler teknik değerlendirmeyi güçlendirmez. Talep, kusurun yeni delillerle yeniden incelenmesi olmalıdır. Gerçeğe aykırı çizim, sonradan değiştirilmiş fotoğraf veya yanıltıcı tanık beyanı hukuki sorumluluk doğurabilir.

Kusur oranı ile zarar miktarı ayrı sorulardır

Kusur değişse bile talep edilen hasarın kazayla bağlantısı ve miktarı ayrıca kanıtlanır. Önceki hasarlar, onarımın kapsamı, piyasa değeri ve poliçe teminatı incelemesi devam eder. Kusur oranına itiraz etmek bütün tazminat kalemlerinin ispatlandığı anlamına gelmez.

Hesapta kusur indiriminin hangi aşamada uygulandığı da kontrol edilmelidir. Raporda zaten indirilmiş tutarın ödeme aşamasında tekrar indirilmesi gibi hatalar uyuşmazlık yaratabilir. Bu nedenle oran ile tutar ayrı sütunlarda ve hesap basamakları görünür şekilde sunulmalıdır.

Tahkim ve mahkeme aşamasında inceleme

Şirket içi yeniden değerlendirme talebi sonuç vermemişse uyuşmazlığın niteliğine göre tahkim veya mahkeme yolu değerlendirilebilir. Bu aşamada şirket dosyasındaki belgelerle sınırlı kalınması gerekmeyebilir; usulün izin verdiği deliller ve teknik inceleme önem kazanır. Hangi kararın hangi mercide inceleneceği somut dosyada belirlenir.

Ceza dosyasındaki bir rapor veya kararın tazminat incelemesine etkisi de otomatik kabul edilmez. Kararın içeriği, kesinleşmesi ve değerlendirilen olgular görülmelidir. Farklı raporlar varsa hangi teknik nedenle ayrıştıkları açıklanarak giderilmesi istenir.

Örnek: şerit değiştirme tartışması

Bir sürücü kazanın diğer araç şerit değiştirirken meydana geldiğini söylüyor, diğer sürücü ise arkadan çarpma iddiasında bulunuyorsa yalnız araçların son konumuna bakmak yeterli olmayabilir. Kamera görüntüsü, darbe noktaları ve yol çizgileri birlikte değerlendirilir. Tutanaktaki çizimle görüntü arasındaki fark somut olarak gösterilir.

İtirazda “görüntünün şu bölümünde araç şerit çizgisini geçiyor” gibi doğrulanabilir bir açıklama kullanılır. Bu örnek, belirli bir hasar yerinin her durumda aynı kusur oranını doğurduğu anlamına gelmez. Yol ve hareket şartları teknik değerlendirmeyi değiştirir.

Kaza sonrasında delil kaybını önleme

Ankara, Alanya veya Gazipaşa’da kazanın meydana geldiği yer değişse de kamera kayıtlarının kısa süre saklanabilmesi ortak bir sorundur. Kayıt noktaları gecikmeden belirlenmeli, hukuka uygun şekilde muhafaza ve temin talebi değerlendirilmelidir. Sosyal medya paylaşımı delilin güvenli korunmasının yerine geçmez.

Başvuru ve ekler gönderildikten sonra alındı belgesi saklanır. Yeni belge bulunursa bunun önceki anlatımla ilişkisi açıklanır. Süre hesabı, şirket bildirimleri ve diğer tazminat başvuruları birlikte izlenir; yalnız kusur ekranını takip etmek yeterli değildir.

• Karar ve bildirim tarihini kaydedin.
• İtiraz kanalını karar türüne göre seçin.
• Yeni belgenin neyi gösterdiğini açıklayın.
• Başvuru teslimini belgeleyin.
• Tazminat ve dava sürelerini ayrıca takip edin.

Kroki ile olay anlatımının tutarlılığı

Tutanaktaki kroki, yolun gerçek genişliği ve şerit düzeniyle karşılaştırılmalıdır. Oklar, araç konumu ve açıklama birbirini destekliyor mu, kontrol edilir. Kroki ölçeksizse bunun sınırlılığı belirtilir. Kazadan sonra araçların hareket ettirilmiş olması, son konum fotoğrafının çarpışma anını temsil etmesini engelleyebilir. Bu ayrım özellikle şerit ve manevra tartışmalarında önemlidir.

Hata bulunduğunda mevcut tutanağı sonradan değiştirmek yerine itiraz ekinde ayrı ve açık bir açıklama sunulur. Yeni çizimin hangi verilere dayandığı yazılır. Gerçek yol planı, kamera veya fotoğraflarla desteklenmeyen bir çizim kesin teknik kanıt gibi sunulmamalıdır. Amaç kendi anlatımını kuvvetlendirmek kadar tüm delillerin birbiriyle uyumunu denetlenebilir hâle getirmektir.

Çok araçlı ve zincirleme kazalarda ayrı temaslar

Birden fazla aracın bulunduğu kazada bütün hasarlar tek temasla oluşmamış olabilir. İlk çarpışma, sonradan gelen darbe ve aracın savrulması ayrı olay dizisi oluşturabilir. Hangi zararın hangi temastan doğduğu teknik incelemeye ihtiyaç duyar. Sadece kaza zincirinde bulunmak her araç bakımından aynı sorumluluğu ve aynı kusuru göstermez.

İtirazda araçlar ve temas sırası açık isimlendirilir. Ön ve arka hasarın fotoğrafları, kamera ve tanık verileri ayrı eklenir. Şirket hesabında bütün zarar tek sorumluya bağlanmışsa bunun gerekçesi sorgulanabilir. Bununla birlikte hasarın yeri tek başına kesin kusur oranı oluşturmaz; hız, takip mesafesi, frenleme ve yol koşulları birlikte değerlendirilir.

Beyan çelişkisini delille açıklamak

Sürücülerin olay anlatımları arasında fark olması tek başına hangi beyanın doğru olduğunu belirlemez. İtirazın odağı kişilerin niyetini yorumlamak değil doğrulanabilir olgular olmalıdır. Bir anlatım kamera veya hasar uyumuyla çelişiyorsa bu bağlantı gösterilir. Beyanın hangi tarihte ve hangi belgeye yazıldığı da açıkça belirtilir.

Kendi önceki anlatımında hata varsa bunun nedeni ve doğru bilgi dürüstçe açıklanmalıdır. Hatırlanmayan ayrıntılara tahmin eklemek dosyayı güçlendirmez. Tanıklara ne söyleyeceklerini yönlendirmek veya kayıtları seçerek bağlamı değiştirmek uygun değildir. Delilin bütünlüğünü korumak, tartışmayı somutlaştırmak ve teknik inceleme istemek daha güvenilir bir yaklaşımdır.

Kusur itirazını diğer başvurularla koordine etmek

Kusur tartışması sürerken onarım, değer kaybı ve bedensel zarar için kayıtlar toplanmaya devam edilmelidir. Kusurun kesinleşmesini beklemek her başvuruda zorunlu değildir. Ancak başvurulardaki olay anlatımlarının birbiriyle tutarlı olması önem taşır. Farklı mercilere çelişkili tarih veya araç hareketi yazılması incelemeyi güçleştirebilir.

Tek bir dosya kronolojisi oluşturup her başvuruda ilgili bölümünü kullanmak yararlıdır. Yeni rapor veya karar geldiğinde hangi hesabı etkilediği belirtilir. Şirket içi itirazın sonucu ile tazminat süresi ayrı izlenir. Kusur oranı değişse de önceki ödeme, limit ve zarar miktarı kontrolü yapılır; eski rapordaki bütün sonuçların kendiliğinden geçerli kaldığı düşünülmez.