İş Kazası Tazminat Davası: SGK Bildirimi, Maluliyet ve İşveren Sorumluluğu

Hangi olaylar iş kazası sayılabilir?

5510 sayılı Kanun kapsamındaki iş kazası tanımı yalnız üretim hattında meydana gelen olaylarla sınırlı değildir. Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle veya kanunda sayılan bazı ulaşım ve görevlendirme hâllerinde meydana gelen olaylar da koşullarına göre iş kazası olabilir.

Evden çalışma, görev yolculuğu, servis aracı, ara dinlenmesi veya işyeri dışındaki saha faaliyeti gibi sınır olaylarda zaman, yer, işveren talimatı ve yapılan işle bağlantı birlikte değerlendirilir. Olayın iş kazası niteliği konusunda uyuşmazlık varsa SGK incelemesi ve gerektiğinde tespit yolu gündeme gelebilir.

Bildirim ve ilk deliller

SGK’nın güncel bilgilendirmesine göre 4/a kapsamındaki sigortalılar bakımından işveren, kazayı kolluğa derhâl ve SGK’ya kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmelidir. Bildirimin yapılmamış olması işçinin haklarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz; ancak olayın ispatını güçleştirebilir ve işveren yönünden ayrı sonuçlar doğurabilir.

Sağlık kuruluşunda olayın iş kazası olduğunun doğru kayda geçirilmesi, işyeri olay tutanağı, vardiya ve giriş-çıkış kayıtları, kamera görüntüsü, tanık bilgileri, kullanılan ekipman ve eğitim belgeleri korunmalıdır. İş makinesi veya üretim ekipmanı değiştirilmeden önce güvenli ve hukuka uygun tespit yapılması önem taşır.

• İlk müdahale ve tüm sağlık kayıtları
• İş kazası bildirim formu ve SGK evrakı
• İşyeri tutanağı, vardiya ve giriş-çıkış kaydı
• Kamera görüntüsü ve tanık bilgileri
• Risk değerlendirmesi, eğitim ve koruyucu ekipman teslimi
• Kolluk, savcılık ve iş müfettişi kayıtları

SGK hakları ile tazminat aynı şey değildir

SGK geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri ve ölüm hâlinde hak sahiplerine gelir gibi sosyal sigorta yardımları sağlayabilir. SGK, meslekte kazanma gücünün en az yüzde on azaldığını tespit ettiği sigortalıya koşulları varsa sürekli iş göremezlik geliri bağlar. Bu süreç kurum mevzuatı ve sağlık kurulu incelemesine tabidir.

İşverene karşı maddi tazminat hesabında SGK tarafından karşılanan ve kanunen mahsup edilmesi gereken ödemeler ayrıca değerlendirilir. Kurum geliri ile bütün zarar kalemlerinin karşılandığı varsayılmamalı; geçici ve sürekli iş göremezlik, tedavi veya bakıcı ihtiyacı, ekonomik gelecek ve ölüm hâlinde destek zararı somutlaştırılmalıdır.

Kusur ve işveren sorumluluğu nasıl incelenir?

İşverenin risk değerlendirmesi, eğitim, denetim, makine koruyucuları, kişisel koruyucu donanım ve güvenli çalışma organizasyonuna ilişkin yükümlülükleri incelenir. İşçinin tecrübesi veya imzaladığı genel eğitim formu, işvereni her olayda otomatik olarak sorumluluktan kurtarmaz. İşçinin ve üçüncü kişilerin davranışları da kusur ve illiyet bakımından değerlendirilir.

Kusur raporunun olayın teknik özelliklerini ve mevzuata dayalı yükümlülükleri ayrı ayrı tartışması gerekir. Ceza dosyasındaki bilirkişi raporu önemli bir delil olabilir; hukuk veya iş mahkemesindeki zarar ve sorumluluk değerlendirmesini her yönüyle tek başına belirlemez.

Maddi-manevi tazminat ve sigorta teminatı

Maddi tazminatta geçici ve sürekli çalışma gücü kaybı, gelir, kusur, yaş, bakım ihtiyacı ve kurum ödemeleri dikkate alınır. Manevi tazminat ise olayın ağırlığı, tarafların durumu ve hakkaniyet ölçütleri içinde değerlendirilir. Ölüm hâlinde destekten yoksun kalanlar ile yakınların manevi talepleri ayrı hukuki nitelik taşır.

İşveren mali sorumluluk poliçesi varsa sigortalı işverenin sorumluluğunun hangi olay ve limitlerle teminat altına alındığı incelenir. Poliçe, işverenin bütün hukuki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; sigorta şirketinin yükümlülüğü teminat ve özel şartlarla sınırlı olabilir. Ankara iş kazası avukatı desteğinde SGK, ceza, tazminat ve sigorta dosyalarının birbirini nasıl etkilediği birlikte planlanmalıdır.